20 yıldan sonra Azerbaycan parlamentosunda

 Gorbaçov'a "ölüm cezası" çıkaran, "Panduk" terör örgütünün ise hakkında "ölüm cezası" ürettiği - Tahir Kerimli

Azerbaycan'da 1 Kasım da bir sonraki parlamento seçimleri yapıldı. Adeti üzere küçük düzensizlikler kayda alınırsa da, bir bütün seçimlerin şeffaf yapıldığı sonucuna varabiliriz. Doğru, bu süreçte kaybeden taraf kendini haklı çıkarmak için seçimlerin demokratik olmayan geçirildiğini, sahtekarlıklara yol verildiği kanısında. Ama onları da anlamak o kadar zor değil. Rağmen, Azerbaycan'da seçimleri izleyen tüm uluslararası örgütler ve bireysel yabancı gözlemciler sürecin demokratik geçirildiğini bəyanlayıblar. Hatta Azerbaycan'da parlamento seçimlerinin yapılması için oluşturulan ortamın hiç bir Avrupa devletinde yaratılmadığını da kaydettiler. Ben bu konuyla ilgili hiçbir olgu getirmirem. Zaten seçimden sonra uluslararası gözlemcilerin yaptıkları basın toplantılarında verdikleri açıklamalarda yerel basında yeterince yayılıp. Yazdıklarıma kimsenin şüphesi varsa, bu basına bakabilirler ....

Bu yazımda daha çok 20 yıl sonra Azerbaycan parlamentosuna seçilenlerden biri - Vahdet Partisi Başkanı Tahir Kerimliden söz etmek istiyorum.

Kısa hatırlatma vereyim, ixtisasca hukukçu olan bu şahıs hala gençliğinden devrimci özgürlük, demokrasi, hukuk devleti, vatanın birliği düşüncelerinin taşıyıcısı olduğundan ve bu fikirler uğruna konsperativ, bazen ise açık mücadele götürüp. Azerbaycan'da Özgürlük Hareketi'nin aktif üyelerinden biri oldu. Azerbaycan'ın müstəqillyini koruyan, halkın özgürlüğü, Ermeni faşistlerine karşı mücadele eden Tahir Kerimli her defasında farklı, yapay yaratılan sorunları aşa da bilip. Bu sorunlar ona öyle dost ve tanıdıkları tarafından yaratılıyordu. Görevde iken, görevden isteği ile çıktıktan sonra da Tahir Kerimlini rahat buraxmırdılar ....

Tahir Kerimli Ebülfez Elçibey hakimiyetinde Yargıtay Başkanı, Yüksek Sovyeti milletvekili (1990-1995) oldu. Yargı-hukuk reformuna dair birkaç yasa tasarısının Parlamentoda kabul edilmesine nail oldu. 1992 yılında Azerbaycan Cumhurbaşkanının teklifi üzerine Milli Meclisi ona Ali Dereceli Hakim rütbesini verdi. Azerbaycan Devlet Bağımsızlığı Kanunu Milletvekili olarak oy kullandı.


T.Kerimlinin cesaret ve qorxmazlıq özelliklerinden biri de henüz SSCB'de olup. Oysa, Sovyet rejiminin, Sovyet kanunlarının hüküm sürdüğü bir ülkede hiç kimse cesaret edip böyle bir işi sadece görmek, hiç aklına bile getirmezdi.

Askerliğini Kalininqradda geçiren T.Kerimli orada hizmet eden Azeriler arasında Güney Azerbaycan'ın Mücadele Birliği adlı kurum yaratmıştı. Güya Stepan Stepanovun kitabını okuyordu. Oysa, kitabın vereqlerinin kenarlarına ittifakın esasnamesini yazıyordu ki, herkes okuyup tanış olsun. Defterlerini Azerbaycanlı feldşerlərdən biri saklıyordu. Bir gün onu sattılar ve yaptıklarının üstü açıldı. Bu faaliyetlerinden dolayı başına oyun açtılar. Baskıyla, tehditlerle karşı karşıya kaldı. Fakat yaşının azlığını dikkate alıp, "hafif" ceza verdiler. Onu uzak Krasnodropka denilen alana, sürgün ettiler. Ormanda hizmet geçen 15 Ermeni askerinin arasında hayli ezablarla yüzleşti. Ama disiplin kurallarını iyi bildiğinden hiç ne edemiyorlardı. Tüm emellerime göre o 24 ay değil, 26 ay askerlik hizmeti geçti.

Onun cesur adımlarından biri ise Sovyetler Birliği'nin eski Başkanı Mihail Gorbaçov'a ölüm hükmünü kesmesi oldu. Bu olay ise 1990'lı yılların başlarına dayanıyor. O zaman da böyle cesur adımlar atmak her kişinin işi değildi. O yıllarda Tahir Kerimli beş bölgeden insanları ulusal özgürlük hareketi çerçevesinde Bakü'ye, meydanlara getiriyordu ...

Sonra Gorbaçov'un emriyle Bakü'de bilinen 20 Ocak katliamları yaşandı. İşte bu trajediye göre Sovyetler Birliği Komünist Partisi üyeliğinden vazgeçti, katliamlara göre SSCB Başkanı Mihail Gorbaçov'a 22 Ocak'ta ölüm hükmü çıkardı. Parmağını jiletle kesip kanını Gorbaçov'un portretine sürdü. Parmağının kanını onun ağzına toxundurub dedi ki, "Gorbaçov, iç kanımı!" İşte bu yüzden de halk hakimi görevinden kenarlaşdırıldı. Fakat insanlar onu savunuyorlardı. Evinin etrafında barikat kurdular ... "demblok" milletvekili grubunun Azerbaycan Cumhurbaşkanına müracietinden (1991) sonra görevine restore edilip.
Bu arada, uluslararası teşkilatın - Sosyalist İnternasionalının Genel Sekreteri Luis Ayala Bakü'ye geldiğimde onunla buluştu. Dedi ki, Gorbaçov hakkında ölüm cezası almış kişiyle çoktan görüşmek istiyordum. 25 yıl sonra nihayet, bu bana nasip oldu.
T.Kerimli ermenileri de paniğe aldı. Böyle olmasaydı, Ermenistan'ın "Panduk" terör örgütü onun için ölüm cezası çıkarmazdı. Terör örgütü onu öldürecek özel büyük miktarda nakit vaat etti. Amaçları ondan öç almaktır.

Tahir Kerimli 2006 yılına kadar hem iktidar, hem de muhalefete çok ciddi muhalefet etti. Ama muhalefet halkla oynadı, onları neredeyse alay etti. O, ise aksine halkın gözünde yüceldi, halk tarafından desteklendi. Çünkü, sözü üze dedi, arkada konuşmadı. Özgürlük Hareketi liderlerinin bazıları gibi iki yüzlü olmadı, Batı'ya satılmadı .... Makamı'nı değişince de erkek gibi değişti. Kimin iyisi varsa iyisini, pisi varsa kötüsünü dedi. Korrrupsiyanı, sosyal belaları, neyi var kötülüyor. İlham Aliyev'in stratejisini ona göre savunma yaptı ki, babasının koyduğu yola göre istikrarı sağlıyor. Onun için esas önce devlet, vatan menafeyidir.

O Bakü'de menzilini de "Mahkeme Kuruluşu hakkında" Kanunun 91. maddesi uyarınca aldı. Eski Cumhurbaşkanı Ebülfez Elçibey'in ona konut teklifini bile kabul etmedi.

O mahkeme başkanı iken rüşvetxorluğa karşı mücadele götürüp. Ali Məhkəməninin Başkanı olduğu dönemlerde ise odasında Kur'an saklıyordu. Müsahibelerinin birinde söyledi: "Bir kere Ali Mahkemede stolumun üstüne konulan gazetelere bakınca birinin arasından çok miktarda para döküldü. Ben de o zamanlar Kuran'a el basmışdım ki, rüşvet teklif edene güllelenme cezası çıxaracam. Görünür kimse rüşvet teklif ediyormuş, ama kalp edip kendisi veremeyip. Kısacası sahibini bulamadım. Bu yüzden de Avrupa Mahkemesi Azerbaycan üzere hakimi Hanlar Hacıyev, şimdiki Anayasa Mahkemesi Başkanı Ferhad Abdullayev, Gülizar Hanım, bir de müavinlərim, onların yönetimi ile aynı parayı götürüp hastanede yaralılara paylayırıq ".

T.Kerimli hep basit olup. Şimdiki bazı Azerbaycan muhalefet liderleri gibi ne muhafaza kısmı olup, ne hizmeti makineleri, ne lüks villaları ... Hiç neyi olmayıp, halkın sevgisinden, arkadaşlarının itibar başka. Bir de vatana, halkına, devlet ve dövletçiliyine bağlılığı. Bunlar onu zamanın zenginliklerine galip gelmesine güç verdi. T.Kerimli dünyanın renklerine aldanmadığından bu yana kadar korumayı kurduğundan seçmenlerinin güvenini kazanabildi. Parlamentoya düşmesi onun siyasi arenada etkinliğini daha da güçlendirecek. Tahir Kerimli daha güçlü siyasi tribuna elde edebildi. O tribunadan halkın çıkarları savunma yapılacak, hak sesi duyulacak. O tribunadan devlete, millete, milli çıkarlarımıza, menafeyimizi koruyan konuşmalar yapılacak.

T.Kerimli için yeni siyasi tarih başlıyor. Bu beş yıl içinde o daha çok engellerle, sorunlarla, takip ve zorlamalarla karşılaşabilir bilecek. Ama tüm engelleri aşmak için mümkün olabileceğine hiç şüphemiz yok ....

----------------------------------------------------------------------------



20 ildən sonra Azərbaycan parlamentində

Qorbaçova “ölüm hökmü” çıxaran, “Panduk” terror təşkilatının isə barəsində “ölüm hökmü” çıxardığı – Tahir Kərimli

Azərbaycanda noyabrın 1-də növbəti parlament seçkiləri keçirildi. Adəti üzrə xırda qanun pozuntuları qeydə alınsa da, bütünlükdə seçkilərin şəffaf keçirildiyi qənaətinə gəlmək olar. Düzdür, bu prosesdə uduzan tərəf özünü haqlı çıxarmaq üçün seçkilərin qeyri-demokratik keçirildiyini, saxtakarlıqlara yol verildiyi qənaətindədir. Amma onları da başa düşmək o qədər çətin deyil. Baxmayaraq ki, Azərbaycanda seçkiləri izləyən bütün beynəlxalq təşkilatlar və fərdi əcnəbi müşahidəçilər prosesin demokratik keçirildiyini bəyanlayıblar. Hətta Azərbaycanda parlament seçkilərinin keçirilməsi üçün yaradılan şəraitin heç bir Avropa dövlətində yaradılmadığını da qeyd ediblər. Mən bu məsələ ilə bağlı heç bir fakt gətirmirəm. Zatən seçkidən sonra beynəlxalq müşahidəçilərin keçirdikləri mətbuat konfranslarında verdikləri açıqlamalar yerli mətbuatda yetərincə yayılıb. Yazdıqlarıma kimin şübhəsi varsa, həmin mətbuata baxa bilərlər....

Bu yazımda daha çox 20 ildən sonra Azərbaycan parlamentinə seçilənlərdən biri – Vəhdət Partiyasının sədri Tahir Kərimlidən söz açmaq istəyirəm.

Qısa xatırlatma verim ki, ixtisasca hüquqşünas olan bu şəxs hələ gəncliyindən inqilabi azadlıq, demokratiya, hüquqi dövlət, vətənin birliyi ideyalarının daşıyıcısı olduğundan və bu ideyalar uğrunda konsperativ, bəzən isə açıq mübarizə aparıb. Azərbaycanda Azadlıq Hərəkatının fəal üzvlərindən biri olub. Azərbaycanın müstəqillyini qoruyan, xalqın azadlığı, erməni faşistlərinə qarşı mübarizə aparan Tahir Kərimli hər dəfə də müxtəlif, süni yaradılan problemləri aşa da bilib. Bu problemlər ona elə dost və tanışları tərəfindən yaradılırdı. Vəzifədə olanda da, vəzifədən istəyi ilə çıxdıqdan sonra da Tahir Kərimlini rahat buraxmırdılar....

Tahir Kərimli Əbülfəz Elçibəy hakimiyyətində Ali Məhkəmənin sədri, Ali Sovetinin deputatı (1990-1995) olub. Məhkəmə-hüquq islahatına dair bir neçə qanun layihəsinin Parlamentdə qəbul edilməsinə nail olub. 1992-ci ildə Azərbaycan Prezidentinin təqdimatına əsasən Milli Məclisi ona Ali Dərəcəli Hakim rütbəsini verib. Azərbaycan Dövlət Müstəqilliyi Aktına millət vəkili kimi səs verib.

T.Kərimlinin cəsarət və qorxmazlıq xüsusiyyətlərindən biri də hələ sovetlər birliyində olub. Halbuki, sovet rejiminin, sovet qanunlarının hökm sürdüyü bir ölkədə heç kim cəsarət edib belə bir işi nəinki görmək, heç ağlına belə gətirməzdi.

Əsgərliyini Kalininqradda keçirən T.Kərimli orada xidmət edən azərbaycanlılar arasında Cənubi Azərbaycanın Mübarizə İttifaqı adlı qurum yaratmışdı. Guya Stepan Stepanovun kitabını oxuyurdu. Əslində isə kitabın vərəqlərinin kənarlarına ittifaqın əsasnaməsini yazırdı ki, hamı oxuyub tanış olsun. Dəftərlərini azərbaycanlı feldşerlərdən biri saxlayırdı. Bir gün onu satdılar və əməllərinin üstü açıldı. Bu fəaliyyətinə görə başına oyun açdılar. Təzyiqlərlə, hədələrlə üzləşdi. Lakin yaşının azlığını nəzərə alıb, “yüngül” cəza verdilər. Onu uzaq Krasnodropka deyilən sahəyə, sürgün etdilər. Meşədə xidmət keçən 15 erməni əsgərinin arasında xeyli əzablarla üzləşdi. Amma nizam-intizam qaydalarını yaxşı bildiyindən heç nə edə bilmirdilər. Bütün əməllərimə görə o 24 ay deyil, 26 ay hərbi xidmət keçdi.

Onun cəsarətli addımlarından biri isə Sovetlər Birliyinin keçmiş prezidenti Mixail Qorbaçova ölüm hökmünü kəsməsi oldu. Bu hadisə isə 1990-cı illərin əvvəllərinə təsadüf edib. O zaman da
belə cəsarətli addımlar atmaq hər kişinin işi deyildi. O illərdə Tahir Kərimli beş rayondan insanları milli azadlıq hərəkatı çərçivəsində Bakıya, meydanlara gətirirdi...

Sonra Qorbaçovun göstərişi ilə Bakıda məlum 20 Yanvar qətliamları baş verdi. Məhz həmin faciəyə görə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvlüyündən imtina etdi, qırğınlara görə SSRİ prezidenti Mixail Qorbaçova yanvarın 22-də ölüm hökmü çıxardı. Barmağını ülgüclə kəsib qanını Qorbaçovun portretinə sürtdü. Barmağının qanını onun ağzına toxundurub dedi ki, “Qorbaçov, iç qanımı!” Elə buna görə də xalq hakimi vəzifəsindən kənarlaşdırıldı. Lakin insanlar onu müdafiə edirdilər. Evinin ətrafında barrikada qurmuşdular... "Demblok" deputat qrupunun Azərbaycan Prezidentinə müraciətindən (1991) sonra vəzifəsinə bərpa edilib.
Yeri gəlmişkən, beynəlxalq təşkilatın – Sosialist İnternasionalının baş katibi Luis Ayala Bakıya gələndə onunla görüşdü. Dedi ki, Qorbaçov barəsində ölüm hökmü çıxarmış adamla çoxdan görüşmək istəyirdim. 25 il sonra nəhayət ki, bu mənə nəsib oldu.
T.Kərimli erməniləri də təşvişə salıb. Belə olmasaydı, Ermənistanın “Panduk” terror təşkilatı onun barəsində ölüm hökmü çıxarmazdı. Terror təşkilatı onu öldürəcək şəxsi külli miqdarda pul vəsaiti vəd edib. Məqsədləri ondan qisas almaqdır.

Tahir Kərimli 2006-cı ilə qədər həm iqtidar, həm də müxalifətə çox ciddi müxalifətçilik edib. Amma müxalifət xalqla oynadı, onları demək olar ki, ələ saldı. O, isə əksinə xalqın gözündə ucaldı, xalq tərəfindən dəstəkləndi. Çünki, sözü üzə dedi, arxada danışmadı. Azadlıq Hərəkatı liderlərinin bəziləri kimi ikiüzlü olmadı, Qərbə satılmadı.... Mövqeyini dəyişəndə də kişi kimi dəyişdi. Kimin yaxşısı varsa yaxşısını, pisi varsa pisini dedi. Korrrupsiyanı, sosial bəlaları, nəyi var pisləyir. İlham Əliyevin strategiyasını ona görə müdafiə etdi ki, atasının qoyduğu yola görə sabitliyi təmin edir. Onun üçün əsas öncə dövlət, vətən mənafeyidir.

O Bakıda mənzilini də “Məhkəmə quruluşu haqqında” Qanunun 91-ci maddəsinə əsasən alıb. Keçmiş prezident Əbülfəz Elçibəyin ona mənzil təklifini belə qəbul etməyib.

O məhkəmə sədri olanda da rüşvətxorluğa qarşı mübarizə aparıb. Ali Məhkəməninin sədri olduğu dönəmlərdə isə otağında Quran saxlayırdı. Müsahibələrinin birində deyib: “Bir dəfə Ali Məhkəmədə stolumun üstünə qoyulan qəzetlərə baxanda birinin arasından çoxlu pul töküldü. Mən də o zamanlar Qurana əl basmışdım ki, rüşvət təklif edənə güllələnmə cəzası çıxaracam. Görünür kimsə rüşvət təklif edirmiş, amma ürək edib özü verə bilməyib. Bir sözlə yiyəsini tapa bilmədim. Buna görə də Avropa Məhkəməsinin Azərbaycan üzrə hakimi Xanlar Hacıyev, indiki Konstitusiya Məhkəməsinin sədri Fərhad Abdullayev, Gülzar xanım, bir də müavinlərim, onların rəhbərliyi ilə həmin pulu aparıb xəstəxanada yaralılara paylayırıq”.

T.Kərimli həmişə sadə olub. İndiki bəzi Azərbaycan müxalifət liderləri kimi nə mühafizə dəstəsi olub, nə xidməti maşınları, nə dəbdəbəli villaları... Heç nəyi olmayıb, xalqın sevgisindən, dostlarının etibarından başqa. Bir də vətənə, xalqına, dövlət və dövlətçiliyinə bağlılığı. Bunlar onu zamanın zənginliklərinə qalib gəlməsinə güc verib. T.Kərimli dünyanın rənglərinə aldanmadığından bu günə kimi öz mövqeyini qoruyub saxladığına görə seçicilərinin etimadını qazana bildi. Parlamentə düşməsi onun siyasi arenada fəaliyyətini daha da gücləndirəcək. Tahir Kərimli daha güclü siyasi tribuna əldə edə bildi. O tribunadan xalqın bütün maraqları müdafiə ediləcək, haqq səsi eşidiləcək. O tribunadan dövlətə, millətə, milli maraqlarımıza, mənafeyimizi qoruyan çıxışlar ediləcək.

T.Kərimli üçün yeni siyasi tarix başlayır. Bu beş il ərzində o daha çox maneələrlə, problemlərlə, təqib və təzyiqlərlə üzləşə biləcək. Amma bütün maneələri dəf etmək iqtidarında ola biləcəyinə heç şübhəmiz yoxdur....
YORUM EKLE